WAR AND PEACE
By Leo Tolstoy (1869)
Translated by Louise and Aylmer Maude

What force moves the nations?
Sức mạnh nào đă thúc đẩy các Dân Tộc?
 

Biographical historians and historians of separate nations understand this force as a power inherent in heroes and rulers.  In their narration events occur solely by the will of a Napoleon, an Alexander, or in general of the persons they describe.  The answers given by this kind of historian to the question of what force causes events to happen are satisfactory only as long as there is but one historian to each event.  As soon as historians of different nationalities and tendencies begin to describe the same event, the replies they give immediately lose all meaning, for this force is understood by them all not only differently but often in quite contradictory ways.

   One historian says that an event was produced by Napoleon's power, another that it was produced by Alexander's, a third that it was due to the power of some other person.  Besides this, historians of that kind contradict each other even in their statement as to the force on which the authority of some particular person was based.   Thiers, a Bonapartist, says that Napoleon's power was based on his virtue and genius.  Lanfrey, a Republican, says it was based on his trickery and deception of the people.  So the historians of this class, by mutually destroying one another's positions, destroy the understanding of the force which produces events, and furnish no reply to history's essential question.

  Các tác giả viết về tiểu sử cá nhân, về lịch sử từng Dân tộc cho rằng sức mạnh đó là quyền lực riêng của các vị anh hùng và vua chúa. Theo cách miêu tả của họ th́ các biến cố xảy ra là ḥan ṭan do ư chí của Napoleon, các Alexandre, hoặc nói chung là của các nhân vật mà đời sống đă đuợc các sử gia chép lại thành tiểu sử.  Những lời mà các sử gia thuộc hạng đó đưa ra để giải đáp câu hỏi "sức mạnh nào đă gây ra các biến cố" đều có vẻ thỏa đáng cả đấy; nhưng nó chỉ thỏa đáng nếu mỗi biến cố chỉ có một sử gia miêu tả.  Hễ có nhiều sử gia thuộc nhiều Dân tộc khác nhau cùng miêu tả một biến cố th́ những lời giải đáp của họ mất hết giá trị; v́ họ có nhừng quan niệm về sức mạnh chẳng những khác nhau mà c̣n ḥan ṭan trái nguợc nhau.

 Nguời th́ bảo biến cố đă xảy ra do quyền lực của Napoleon; kẻ lại bảo do quyền lực của Alexandre; nguời khác nữa lại cho là do quyền lực của một nhân vật thứ ba nào đó. Hơn nữa, các sử gia trong hạng đó lại mâu thuẫn với nhau ngay cả trong cách gỉai thích cái sức mạnh làm cơ sở cho quyền lực của cùng một nhân vật. Thiers theo phái Bonapart bảo rằng quyền lực của Napoleon do đạo đức và thiên tài của ông ta; Lanfrey thuộc phái cộng ḥa th́ bảo rằng quyền lực đó xuất phát từ mưu mô gian trá lừa gạt nhân dân của ông ta.  Thành thử các sử gia ấy thủ tiêu luôn cả cái khái niệm về một sức mạnh gây ra các biến cố và không giải đáp đuợc câu hỏi chủ yếu của lịch sử. (vn 592).

    According to this view the power of historical personages, represented as the product of many forces, can no longer, it would seem, be regarded as a force that itself produces events. Yet in most cases universal historians still employ the conception of power as a force that itself produces events, and treat it as their cause.

   In their exposition, an historic character is first the product of this time, and his power only the resultant of various forces, and then his power is itself a force producing events.  Gervinus, Schlosser, and others, for instance, at one time prove Napoleon to be a product of the Revolution, of the ideas of 1789 and so forth, and at another plainly say that the campaign of 1812 and other things they do not like were simply the product of Napoleon's misdirected will, and that the very ideas of 1789 were arrested in their development by Napoleon's caprice.

   The ideas of the Revolution and the general temper of the age produced Napoleon's power.  But Napoleon's power suppressed the ideas of the Revolution and the general temper of the age.

   This curious contradiction is not accidental.    Not only does it occur at every step, but the universal historian's accounts are all made up of a chain of such contradictions.  This contradiction occurs because after entering the field of analysis the universal historians stop halfway.

 Theo quan điểm này, quyền lực của các nhân vật Lịch sử với tính cách là sản phẩm của nhiều sức mạnh, duờng như không thể đuợc coi là một sức mạnh tự nó đủ để có thể gây ra các biến cố nữa. Tuy vậy; các sử gia viết về Lịch sử thế giới vẫn cứ dùng cái khái niệm về quyền lực của các sử gia nghiên cứu về chuyên sử; nghĩa là họ thừa nhận có một sức mạnh tự nó đủ để gây ra biến cố và là nguyên nhân của các biến cố.

Truớc tiên họ suy diễn rằng nhân vật Lịch sử là sản phẩm của thời đại và quyền lực của anh ta chỉ là kết quả do ảnh huởng của nhiều sức mạnh khác nhau. Nhưng sau đó sau đó họ lại cho quyền lực của anh ta trở thành sức mạnh gây ra các biến cố. Đại diện cho suy diễn này là Gervinus, Schlosser, và nhiều nguời khác nữa; lúc th́ họ chứng minh rằng họat động của Napoleon là sản phẩm của Cách Mạng; của những tư tuởng năm 1789 và các lọai tư tuởng cách mạng khác; nhưng rồi họ lai tuyên bố nguợc lại là chiến dịch 1812, cùng các sự kiện họ không thích là do thái độ độc đóan sai lầm của Napoleon; và tư tuởng cách mạng 1789 đă bị bóp nghẹt bởi Napoleon.

Những tư tuởng Cách mạng và ư muốn của nguời dân đă tạo quyền lực cho Napoleon; để rồi sau đó Napoleon lại dùng quyền lực của chính ḿnh để giết chết tư tuởng cách mạng và bóp nghẹt ư muốn của nguời dân.

 Cái lối suy diễn mâu thuẫn kỳ cục kể trên không phải là đột nhiên mà có. Không những đọc sách nào ta cũng gặp nó, mà thậm chí tất cả các đọan miêu tả của các tác giả viết về thế giới sử đều hàm chứa từng chuỗi liên kết các mâu thuẫn theo kiểu đó. Nguyên nhân đă gây ra sự mâu thuẫn đó là v́ các sử gia sau khi đă buớc vào khu vực phân tích của Lịch sử nhân lọai th́ lại dừng lại ở giữa đường.

  Specialist historians describing the campaign of 1813 or the restoration of the Bourbons plainly assert that these events were produced by the will of Alexander.  But the universal historian Gervinus, refuting this opinion of the specialist historian, tries to prove that the campaign of 1813 and the restoration of the Bourbons were due to other things beside Alexander's will--such as the activity of Stein, Metternich, Madame de Stael, Talleyrand, Fichte, Chateaubriand, and others.

    The historian evidently decomposes Alexander's power into the components:  Talleyrand, Chteaubriand, and the rest--but the sum of the components, that is, the interactions of Chateaubriand, Talleyrand, Madame de Stael, and the others, evidently does not equal the resultant, namely the phenomenon of millions of Frenchmen submitting to the Bourbons.

   That chateaubriand, Madame de Stael, and others spoke certain words to one another only affected their mutual relations but does not account for the submission of millions.  And therefore to explain how from these relations of theirs the submission of millions of people resulted--that is, how component forces equal to one A gave a resultant equal to a thousand times A--the historian is again obliged to fall back on power--the force he had denied--and to recognize it as the resultant of the forces, that is, he has to admit an unexplained force acting on the resultant.  And that is just what the universal historians do, and consequently they not only contradict the specialist historians but contradict themselves.

   Peasants having no clear idea of the cause of rain, say, according  to whether they want rain or fine weather:  "The wind has blown the clouds away,"  or, "The wind has brought up the clouds."   And in the same way the universal historians sometimes, when it pleases them and fits with their theory, say that power is the result of events, and sometimes, when they want to prove something else, say that power produces events.

Các sử gia Chuyên sử khi miêu tả chiến dịch 1813, hay chế độ Phục hưng của gịng họ Bourbons, đă khẳng định một cách đơn gỉan rằng những biến cố đó do ư chí của Alexander tạo ra.  Nhưng các nhà Thế giới sử, như Gervinus lại bác bỏ các lập luận đó, và cố chứng minh rằng chiến dịch 1813 và chế độ Phục hưng là do nhiều họat động khác cộng thêm vào ư chí của Alexander's, chẳng hạn như họat động của Stein, Metternich, Madame de Stael, Talleyrand, Fichte, Chateaubriand, và nhiều nguời khác nữa.

Các sử gia đă tách rời quyền lực của Alexandre thành ra nhiều phân lực nhỏ: Talleyrand, Chteaubriand, và nhiều nguời khác nữa.  Nhưng tổng hợp các phân lực này lại không ngang bằng một hợp lực; nói một cách khác tất cả các họat động của Chateaubriand, Talleyrand, Madame de Stael, và những nguời khác không tuơng đuơng với cái hiện tuợng hàng chục triệu nguời Pháp đă phục tùng ḍng họ Bourbons.

chateaubriand, Madame de Stael, và những nguời khác có trao đổi ư kiến với nhau th́ chỉ gây đuợc những tuơng quan giữa họ với nhau chứ không thể gây ra sự phục tùng của hằng triệu nguời đuợc. V́ lư do đó, để giải thích cho sự phục tùng của hàng triệu nguời; nghĩa là để giải thích tổng hợp của các phân lực bằng một hợp lực A, một hợp lực A của một ngàn phân lực; sử gia đành phải thừa nhận sức mạnh của quyền lực mà chính họ đă phủ nhận, nghĩa là họ đành phải công nhận một hợp lực bao gồm cả những phân lực chưa cắt nghĩa đuợc, những sức mạnh không rỏ nguồn gốc đă gây ra biến cố. Đó là điều mà các nhà Thế giới sử đă làm và kết quả là họ mâu thuẫn với các nhà Chuyên sử và mâu thuẫn với chính họ.

Các nông dân ở thôn quê v́ không biết rỏ do đâu mà có mưa, cho nên tùy theo lúc trời mưa hay nắng mà tuyên bố: "Gió đă thổi mây đi; hay gió đă đem mây đến."  Các nhà Thế giới sử cũng giống như vậy; khi biến cố phù hợp với lư thuyết của họ, th́ họ bảo quyền lực là kết quả của các biến cố; nhưng khi họ cần chứng minh một điều ǵ khác th́ họ lại bảo chính quyền lực đă gây ra biến cố.

  The historians of culture are quite consistent in regard to their progenitors,   the writers of universal histories, for if historical events may be explained by the fact that certain persons treated one another in such and such ways, why not explain them by the fact that such and such people wrote such and such books?

   Of the immense number of indications accompanying every vital phenomenon, these historians select the indication of intellectual activity and say that this indication is the cause.  But despite their endeavors to prove that the cause of events lies in intellectual activity, only by a great stretch can one admit that there is any connection between intellectual activity and the movement of peoples, and in no case can one admit that intellectual activity controls peoples actions, for that view is not confirmed by such facts as the very cruel murders of the French Revolution resulting from the doctrine of the equality of man, or the very cruel wars and executions resulting from the preaching of love.

Các nhà Văn hóa sử ḥan ṭan nhất trí với những nhà Thế giới sử, những nguời đă mở đường cho họ. Bởi v́;  nếu có thể cắt nghĩa đuợc các biến cố Lịch sử bằng cách bảo rằng do những nhân vật này nọ sắp đặt, th́ tại sao lại không thể cắt nghĩa bằng cách bảo rằng tại nhừng nguời này nguời nọ đă viết những tác phẩm nào đó?

Trong vô số các hiện tuợng kèm theo một biến cố sinh động, các sử gia ấy lựa lấy một biểu hiện của họat động tinh thần và tuyên bố rằng họat động này là nguyên nhân gây ra tất cả. Nhưng bất chấp những cố gắng nhằm chứng minh các biến cố lịch sử la do các họat động tinh thần của con nguời, sự liên hệ giữa họat động tinh thần và sức mạnh gây nên sự di chuyển của các Dân tộc cũng rất mơ hồ. Không có một truờng hợp nào chứng nhận rằng họat động tinh thần đă dẫn dắt các họat động của nhân lọai. Bởi v́ nếu họat động tinh thần dẫn dắt nhân lọai tiến buớc th́ đă không thể có những cuộc tàn sát ghê ghớm chỉ v́ bản tuyên ngôn nhân quyền trong Cách mạng Pháp; những cuộc chiến đẫm máu, những cuộc hành h́nh man rợ v́ những lư thuyết về t́nh thuơng yêu.

   It is possible to understand that Napoleon had power and so events occurred; with some effort one may even conceive that Napoleon together with other influences was the cause of an event; but how a book, Le Contrat Social, had the effect of making Frenchmen begin to drown one another cannot be understood without an explanation of the causal nexus of this new force with the event.

   Undoubtely some relation exists between all who live contemporaneously, and so it is possible to find some connection between the intelelctual activity of men and their historical movements, just as such a connection may be found between the movements of humanity and commerce, handicraft, gardening, or anything else you please.  But why intellectual activity is considered by the historical movement is hard to understand.  Only the following considerations can have led the historians to such a conclusion:

(1) that history is written by learned men, and so it is natural and agreeable for them to think that the activity of their class supplies the basis of the movement of all humanity, just as a similar belief is natural and agreeable to traders, agriculturists, and soldiers (if they do not express it, that is merely because traders and soldiers do not write the history), and

(2) that spiritual activity, enlightenment, civilization, culture, ideas, are all indistinct, indefinite conceptions under whose banner it is very easy to use words having a still less definite meaning, and which can therefore be readily introduced into any theory.

   But not to speak of the intrinsic quality of histories of this kind (which may possibly even be of use to someone for something) the histories of culture, to which all general histories tend more and more to approximate, are significant from the fact that after seriously and minutely examining various religious, philosophic, and political doctrines as causes of events, as soon as they have to describe an actual historic event such as the campaign of 1812 for instance, they involuntarily describe it as resulting from an exercise of power--and say plainly that that campaign was the result of Napoleon's will.  Speaking so, the historians of culture involuntarily contradict themselves, and show that the new force they have devised does not accounts for what happens in history, and that history can only be explained by introducing a power which they apparently do not recognize.

   The peasant is irrefutable.  He has devised a complete explanation.  To refute him someone would have to prove to him that there is no devil, or another peasant would have to explain to him that it is not the devil but a German, who moves the locomotive.   Only then, as a result of the contradiction, will they see that they are both wrong.  But the man who says that the movement of the wheels is the cause refutes himself, for having once begun to analyze he ought to go on and explain further why the wheel go round; and till he has reached the ultimate cause of the movement of the locomotive in the pressure of steam in the boiler, he has no right to stop in his search for the cause.  The man who explains the movement of the locomotive by the smoke that is carried back has noticed that the wheels do not supply an explanation and has taken the first sign that occurs to him and in his turn has offered that as an explanation.

    The only conception that can explain the movement of the locomotive is that of a force commensurate with the movement observed.

   The only conception that can explain the movement of the peoples is that some force commensurate with the whole movement of the peoples.

  Yet to supply this conception various historians take forces of different kinds, all of which are incommensurate with the movement observed.  Some see it as a force directly inherent in heroes, as the peasant sees the devil in the locomotive; others as a force resulting from several other forces, like the movement of the wheels; others again as an intellectual influence, like the smoke that is blown away.

   So long as histories are written of separate individuals, whether Caesars, Alexanders, Luthers, or Voltaire's, and not the histories of all, absolutely all  those who take part in an event, it is quite impossible to describe the movement of humanity without the conception of a force compelling men to direct their activity toward a certain end.  And the only such conception known to historians is that of power.

      This conception is the one handle by means of which the material of history, as at present expounded, can be dealt with, and anyone who breaks that handle off, as Buckle did, without finding some other method of treating historical material, merely deprives himself of the one possible way of dealing with it. The necessity of the conception of power as an explanation of historical events is best demonstrated by the universal historians and historians of culture themselves, for they professedly reject that conception but inevitably have recourse to it at every step.

        As gold is gold only if it is serviceable not merely for exchange but also for use, so universal historians will be valuable only when they can reply to history's essential question: What is power? The universal historians give contradictory replies to that question, while the historians of culture evade it and answer something quite different. And as counters of imitation gold can be used only among a group of people who agree to accept them as gold, or among those who do not know the nature of gold, so universal historians and historians of culture, not answering humanity's essential question, serve as currency for some purposes of their own, only in universities and among the mass of readers who have a taste for what they call "serious reading."