Luy®n Lý Trí
Thu§t Suy Lu§n Trong жi S¯ng H¢ng Ngày


Nguy­n Hiªn Lê
LoÕi sách h÷c làm ngß¶i
Sàigon, Nam Viet Nam

29-02-1960

Vietnamese fonts: VISCII-FONTS    | VNI

 

Tña

   Mãi ðªn h°i b¯n chøc tu±i tôi m¾i ðßþc biªt có nhi«u nhà bác h÷c kiªn vån rµng g¤p tråm ngàn l¥n tôi mà cûng nh§n th¤y r¢ng phán ðoán tråm l¥n thì có t¾i bäy mß½i nåm l¥n sai, nhß Benjamin Franklin, ho£c suy nghî tråm l¥n thì chï ðßþc mµt l¥n ðúng, nhß Albert Einstein. Phäi chi tôi biªt ðßþc ði«u ðó hai ba chøc nåm trß¾c thì có lþi cho tôi biªt bao!


  Nh¾ lÕi lúc ðó tôi hoang mang trong mµt th¶i gian khá lâu. Không dám tin sÑc phán ðoán suy xét cüa mình næa, tôi vµi vàng tìm ð÷c các sách báo nói v« môn luy®n trí ð¬ h÷c.

  Tñ biªt tr­ còn h½n là không biªt.  Tôi lña nhæng sách viªt cho ngß¶i l¾n; vì nhæng sách viªt cho h÷c sinh và sinh viên nhß các bµ lu§n lý h÷c có tính cách tr×u tßþng ho£c chuyên môn quá, không thñc tª , nghîa là không ðem nhæng vi®c h¢ng ngày ra ð¬ t§p cho thanh niên suy ðoán, giäi quyªt, thành thØ ngay trong cái vi®c trí døc, h÷c ðß¶ng cûng vçn chßa ðÕt ðßþc møc ðích; mà · trß¶ng ra, trong vi®c làm ån cûng nhß trong vi®c xØ thª, ta ít khi ch¸u v§n døng bµ óc, mß¶i l¥n thì có chín l¥n dùng trñc giác chÑ không dùng lý lu§n, nªu có lý lu§n thì mu¶i l¥n sai ðªn bäy, tám. Tôi nói bäy tám là it ð¤y.

  BÕn cÑ thØ xét bÕn mà xem. M¾i trông thoáng vë m£t mµt em bé, bÕn bäo ngay: "Th¢ng nhö này thông minh, sau h÷c ðßþc", ho£c m¾i nghe ai trình bày kª hoÕch, bÕn ðã ng¡t ngay: "Công vi®c ðó khó thành". Фy, trong ð¶i s¯ng h¢ng ngày ta thß¶ng dùng trñc giác nhß v§y.